Lễ hội được mở hàng năm vào ngày 17 tháng giêng, nhân dân trong vùng vẫn còn lưu truyền câu ca:

Dù ai đi đâu, ở đâu
Tháng Giêng mười bảy chọi trâu thì về
Dù ai buôn bán trăm nghề
Tháng Giêng mười bảy nhớ về chọi trâu.

Từ năm 1947 do chiến tranh chống Pháp ác liệt và nhiều lý do khác, Hội Chọi trâu không tổ chức được. Xuân Bính Tuất – 2006, Hội Chọi trâu đã được tổ chức trong hai ngày 16 -17 tháng Giêng (13 – 14/2/2006). Hàng vạn người từ khắp nơi trong vùng và nhiều tỉnh thành đã về dự, chứng kiến cuộc so tài của 32 “ông Cầu” (tên gọi chung cho trâu dự hội), được chia thành 16 cặp đấu vòng loại vào ngày 13/2/2006. 16 trâu thắng ở vòng loại tiếp tục tham gia vòng chung kết được tổ chức vào ngày 14/2/2006. Kết thúc Hội Chọi trâu xuân Bính Tuất ở xã Hải Lựu nãm nay, trâu số 21 của chủ trâu Nguyễn Vãn Khuê đã giành giải nhất đem về cho chủ giải thưởng 15 triệu đồng, giành giải nhì là trâu số 10 của chủ trâu Ðỗ Văn Chính, với 10 triệu đồng giải thưởng; trâu số 22 và 29 đồng giải ba với 5 triệu đồng giải thưởng.

Nét văn hoá độc đáo của chọi trâu Hải Lựu là: các “ông Cầu” được các tập thể cùng tham gia nuôi dưỡng, huấn luyện (mỗi tập thể thường là các xóm, thôn hoặc họ tộc...). Hàng năm, vào khoảng tháng 6-7 các cộng đồng này góp tiền cử người đi Tuyên Quang, Hà Giang, Lai Châu... để tìm những trâu khoẻ đẹp mua về, mỗi trâu giá từ 10-15 triệu đồng. Trâu mua về được cả cộng đồng bình xét giao cho một gia đình nuôi dưỡng. Gia đình này phải là gia đình có đủ ông bà, cha mẹ, con cháu sống hoà thuận, hiếu thảo, trên kính dưới nhường, kinh tế khá giả,... nghĩa là một gia đình hội được nhiều tiêu chuẩn văn hóa tiêu biểu của làng quê, các gia đình khác có nghĩa vụ đóng góp thức ăn cho trâu (thường là bột ngô bột sắn, cám gạo...). Trâu được cả cộng đồng yêu quí, vuốt ve, trân trọng như một thành viên và thông qua “ông Cầu” cộng đồng cũng yêu quí gắn bó nhau hơn.

Sau gần nửa năm được chăm sóc rèn luyện, trâu nào cũng khỏe mạnh, tràn đầy sinh lực trước khi vào trận. Vẻ độc đáo ở các Trâu chọi ở Hải Lựu là dùng đầu, sừng và sức khoẻ để tấn công đối phương, dù thắng hay thua không bao giờ trâu tấn công nhau từ phía sau lưng hay mạng sườn, điều này thể hiện tinh thần thượng võ riêng của địa phương.

Có lẽ Hội Chọi trâu ở xã Hải Lựu là một trong những sự kiện văn hoá dân gian cổ xưa nhất còn lưu giữ được dáng vẻ nguyên sơ, ở đây không có những toan tính của con người, không có tình trạng tiêm thuốc kích thích cho trâu, không có cá cược... Tất nhiên có chuyện mừng vui của cộng đồng khi trâu thắng cuộc, nhưng tất cả các trâu dù thắng dù thua đều là những trâu khoẻ mạnh và ngay sau khi lễ hội kết thúc các “ông Cầu” đều “được” cộng đồng giết mổ, liên hoan tập thể, ai cũng mong được thưởng thức món thịt trâu “quý” để bước vào năm mới có sức khoẻ “như trâu”. Và người Hải Lựu lại chuẩn bị cho việc chuẩn bị kế hoạch cho mùa Hội chọi trâu năm sau.

  Nguồn tin: Tổng cục du lịch